Ísland flytur inn um 80% af fersku grænmeti og ávöxtum vegna takmarkaðra skilyrða til matvælaframleiðslu allt árið um kring. Á sama tíma fer gríðarlegt magn orku – í formi heits vatns og varma – til spillis á hverjum degi víða um land.
Hringvarmi, íslenskt sprotafyrirtæki á sviði landbúnaðartækni, vinnur að því að tengja saman þessar tvær áskoranir með þróun færanlegra lóðrétta ræktunareininga sem nýta orkuspilliefni til að skapa hlý og stjórnuð ræktunarskilyrði. Í samstarfi við Eimur er verið að kanna hvernig vannýtt orka getur stutt við sjálfbærari matvælaframleiðslu á Íslandi.
Eitt af efnilegustu tækifærunum felst í hitaveitukerfum landsins. Í mörgum dreifbýlissvæðum þarf heitt vatn að ferðast langar leiðir um lögnir og reglulega er vatni hleypt af til að halda kerfunum í jafnvægi.
Á Norðurlandi vestra er áætlað að um þrír milljónir lítra af heitu vatni fari til spillis á hverjum degi.
Þetta er sérstaklega bagalegt í ljósi þess að „um tveir þriðju hlutar hitaveitna búast við aukinni eftirspurn og eiga von á erfiðleikum við að mæta henni“ (ÍSOR fyrir Umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið).
Þótt vatnið sé oft of lágt í hitastigi fyrir hefðbundna iðnaðarstarfsemi getur það skapað kjöraðstæður fyrir matvælaframleiðslu.
Ræktunareiningar Hringvarma eru hannaðar til að nýta þessa vannýttu auðlind. Stýrð umhverfi inni í einingunum geta stutt fjölbreytta ræktun og framleiðsluaðferðir sem krefjast stöðugs hita og rakastigs.
Meðal hugmynda sem verið er að kanna eru sniglarækt og svepparækt, sem báðar eiga vaxandi markaði á heimsvísu og hafa tiltölulega lítil umhverfisáhrif.
Íslensk ímynd og endurnýjanleg orka gætu einnig skapað tækifæri fyrir hágæða, sjálfbær matvæli.
Mikilvægur hluti verkefnisins var að kortleggja vannýtta orku og jarðhitaauðlindir. Til að skilja betur hvar stærstu tækifærin liggja hafa Hringvarmi og Eimur greint staði þar sem umframvarmi gæti verið vannýttur. Þar má nefna hitaveitur, gagnaver, matvælavinnslur, fiskeldi, brugghús, jarðvarmavirkjanir og sundlaugar. Einnig er stuðst við jarðhitagögn og upplýsingar frá veitufyrirtækjum til að fá skýrari mynd af því hvar lághitaorka gæti stutt framtíðar matvælaframleiðslu.
Markmiðið var að þróa gagnvirkt kort yfir möguleg staðsetningar fyrir Hringvarma-einingar og tengja þannig orkuspilliefni við verðmætasköpun á staðnum.
Þrátt fyrir að enn séu áskoranir varðandi innviði, reglugerðir og langtímaaðgang að orku, þá gerir sveigjanleiki Hringvarma-eininganna þær aðlaðandi fyrir fjölbreyttar staðsetningar og notkun.
Með því að umbreyta glatvarma í matvælaframleiðslu skapar verkefnið raunhæft tækifæri til að styrkja fæðuöryggi, efla nýsköpun í dreifbýli og draga úr umhverfisáhrifum á Íslandi.
