29. júní 2026

Kortlagning tækifæra: Hvar getur spillivarmi stutt matvælaframleiðslu á Íslandi?

Hringvarmi og Eimur kanna hvernig heitt vatn getur orðið grunnur að nýjum atvinnugreinum

Ísland flytur inn um 80% af fersku grænmeti og ávöxtum vegna takmarkaðra skilyrða til matvælaframleiðslu allt árið um kring. Á sama tíma fer gríðarlegt magn orku – í formi heits vatns og varma – til spillis á hverjum degi víða um land.


Hringvarmi, íslenskt sprotafyrirtæki á sviði landbúnaðartækni, vinnur að því að tengja saman þessar tvær áskoranir með þróun færanlegra lóðrétta ræktunareininga sem nýta orkuspilliefni til að skapa hlý og stjórnuð ræktunarskilyrði. Í samstarfi við Eimur er verið að kanna hvernig vannýtt orka getur stutt við sjálfbærari matvælaframleiðslu á Íslandi.


Eitt af efnilegustu tækifærunum felst í hitaveitukerfum landsins. Í mörgum dreifbýlissvæðum þarf heitt vatn að ferðast langar leiðir um lögnir og reglulega er vatni hleypt af til að halda kerfunum í jafnvægi. 


Á Norðurlandi vestra er áætlað að um þrír milljónir lítra af heitu vatni fari til spillis á hverjum degi. 


Þetta er sérstaklega bagalegt í ljósi þess að „um tveir þriðju hlutar hitaveitna búast við aukinni eftirspurn og eiga von á erfiðleikum við að mæta henni“ (ÍSOR fyrir Umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið). 


Þótt vatnið sé oft of lágt í hitastigi fyrir hefðbundna iðnaðarstarfsemi getur það skapað kjöraðstæður fyrir matvælaframleiðslu.


Ræktunareiningar Hringvarma eru hannaðar til að nýta þessa vannýttu auðlind. Stýrð umhverfi inni í einingunum geta stutt fjölbreytta ræktun og framleiðsluaðferðir sem krefjast stöðugs hita og rakastigs. 


Meðal hugmynda sem verið er að kanna eru sniglarækt og svepparækt, sem báðar eiga vaxandi markaði á heimsvísu og hafa tiltölulega lítil umhverfisáhrif. 

Íslensk ímynd og endurnýjanleg orka gætu einnig skapað tækifæri fyrir hágæða, sjálfbær matvæli.


Mikilvægur hluti verkefnisins var að kortleggja vannýtta orku og jarðhitaauðlindir. Til að skilja betur hvar stærstu tækifærin liggja hafa Hringvarmi og Eimur greint staði þar sem umframvarmi gæti verið vannýttur. Þar má nefna hitaveitur, gagnaver, matvælavinnslur, fiskeldi, brugghús, jarðvarmavirkjanir og sundlaugar. Einnig er stuðst við jarðhitagögn og upplýsingar frá veitufyrirtækjum til að fá skýrari mynd af því hvar lághitaorka gæti stutt framtíðar matvælaframleiðslu. 


Markmiðið var að þróa gagnvirkt kort yfir möguleg staðsetningar fyrir Hringvarma-einingar og tengja þannig orkuspilliefni við verðmætasköpun á staðnum.


Þrátt fyrir að enn séu áskoranir varðandi innviði, reglugerðir og langtímaaðgang að orku, þá gerir sveigjanleiki Hringvarma-eininganna þær aðlaðandi fyrir fjölbreyttar staðsetningar og notkun. 


Með því að umbreyta glatvarma í matvælaframleiðslu skapar verkefnið raunhæft tækifæri til að styrkja fæðuöryggi, efla nýsköpun í dreifbýli og draga úr umhverfisáhrifum á Íslandi.


Deila frétt

6. nóvember 2026
Jane Stevens, sendiherra Bretlands á Íslandi, heimsótti Eim á nýrri aðalskrifstofu félagsins á Skiptagötu 9 á Akureyri. Í heimsókninni kynnti Eimur starfsemi sína og verkefni á sviði orkuskipta, sjálfbærni og bætta nýtingu auðlinda á Norðurlandi. Rætt var um alþjóðlegt samstarf og mikilvægi þess að tengja saman staðbundna þekkingu og reynslu frá öðrum löndum við þróun nýrra lausna í orku- og auðlindanýtingu. Meðal þess sem kynnt var var Vatnalíf / ICEWATER , þar sem Eimur hefur þróað færanlegan hreinsigám til forhreinsunar á fráveituvatni frá matvælaiðnaði. Verkefnið sýnir hvernig hægt er að þróa nýjar lausnir með atvinnulífinu og skapa tækifæri til verðmætasköpunar úr auðlindum sem annars færu til spillis. Eimur hefur unnið verkefnið í góðu samstarfi við Kjarnafæði/Norðlenska á Húsavík og er stolt af þeim árangri sem náðst hefur við þróun og prófun gámsins. Einnig var rætt um möguleika lífgasframleiðslu í landbúnaði og hvernig kúabændur geta nýtt mykju til framleiðslu á eldsneyti. Í Bretlandi eru dæmi um slíka nýtingu og var rætt um hvernig sú reynsla gæti nýst við þróun sambærilegra lausna hér á landi. Lífgas og orkuskipti í landbúnaði voru einnig meðal umræðuefna á viðburði Eims um orkuskipti í landbúnaði fyrr á þessu ári. Þessi umræða tengist jafnframt DEPLOY-PED , nýju evrópsku samstarfsverkefni sem Eimur leiðir. DEPLOY-PED er styrkt af Horizon Europe og að verkefninu koma tuttugu samstarfsaðilar í tíu löndum. Eitt af sex sýnisverkefnum þess verður unnið í Húnaþingi vestra, þar sem sjónum verður beint að möguleikum lífgasframleiðslu í dreifbýli. Verkefnið hefst í janúar 2027 og stendur í fjögur ár. Heimsóknin var jafnframt tækifæri til að ræða mikilvægi þess að tengja saman staðbundna þekkingu og alþjóðlegt samstarf til að þróa nýjar lausnir í orku- og auðlindanýtingu. Það var einstaklega ánægjulegt að taka á móti sendiherra Bretlands á Íslandi og kynna starfsemi og áherslur Eims. Hún sýndi verkefnum okkar mikinn áhuga og það sköpuðust áhugaverðar umræður um tækifæri í orkuskiptum og nýsköpun. Samtalið styrkti tengsl okkar og skapar vonandi tækifæri til frekara samstarfs um málefni sem skipta báðar þjóðir miklu máli. segir Hildur Arna Magnúsdóttir, framkvæmdastjóri Eims. Jane Stevens tók við embætti sendiherra Bretlands á Íslandi í september síðastliðnum. Hún hefur starfað lengi í bresku utanríkisþjónustunni og hefur meðal annars sinnt málefnum loftslagsmála og orku.
3. nóvember 2026
Vilt þú leiða alþjóðlegt samstarfsverkefni og taka þátt í að móta framtíð sjálfbærrar orku og samfélagsþróunar í Evrópu? Eimur leitar að öflugum verkefnastjóra til að leiða nýtt og metnaðarfullt Evrópuverkefni, DEPLOY-PED, sem félagið stýrir í samstarfi við 19 aðila í 10 löndum. Um er að ræða einstakt tækifæri til að leiða umfangsmikið alþjóðlegt þróunarverkefni sem hefur það að markmiði að styðja samfélög við að nýta eigin auðlindir betur, auka sjálfbærni og draga úr háð þeirra á innfluttum orkugjöfum. Verkefnið byggir á hugmyndafræði um orkujákvæð héruð (e. Positive Energy Districts), þar sem samfélög stefna að því að framleiða meiri endurnýjanlega orku en þau nota yfir árið. Verkefnið er til fjögurra ára, frá 1. janúar 2027 til 31. desember 2030, og felur í sér samstarf við sérfræðinga og stofnanir víðs vegar um Evrópu. Fjölbreytt og krefjandi starf Verkefnastjóri ber ábyrgð á daglegri samræmingu og utanumhaldi verkefnisins í nánu samstarfi við alþjóðlega samstarfsaðila. Meðal verkefna eru samskipti og samvinna við samstarfsaðila, eftirfylgni með verk- og kostnaðaráætlunum, skipulagning funda og viðburða, upplýsingamiðlun og gerð framvinduskýrslna. Við leitum að einstaklingi með háskólamenntun og reynslu af verkefnastjórnun, sem býr yfir framúrskarandi samskiptahæfni, frumkvæði og góðri skipulagshæfni. Reynsla af alþjóðlegu samstarfi og Evrópuverkefnum er kostur, sem og áhugi á orku- og sjálfbærnimálum. Starfsstöð er á Akureyri, en einnig kemur til greina að verkefnastjóri starfi frá öðrum stað á Norðurlandi. Tækifæri til að hafa áhrif Starfið býður upp á fjölbreytt verkefni, alþjóðlegt tengslanet og tækifæri til að vinna að lausnum sem stuðla að sjálfbærari framtíð. Um er að ræða mikilvægt verkefni fyrir Eim og samstarfsaðila þess, þar sem nýjar hugmyndir, þekking og reynsla verða nýttar til að skapa raunveruleg verðmæti fyrir samfélög.  Áhugasamir eru hvattir til að kynna sér starfið og sækja um. Nánari upplýsingar um starfið veitir Hildur Arna Magnúsdóttir, framkvæmdastjóri Eims, í gegnum netfangið hildur@eimur.is .