Í mars síðastliðnum fór Einar Eðvald Einarsson, bóndi á Syðra‑Skörðugili í Skagafirði, ásamt hópi þátttakenda með Eimi í námsferð til Írlands til að kynna sér sniglarækt. Ferðin tengdist þeirri vinnu sem Eimur hefur unnið að síðustu misseri við að kortleggja tækifæri til nýtingar glatvarma á landsbyggðinni og skoða hvernig slíkur varmi geti skapað grundvöll fyrir atvinnuuppbyggingu og nýjum verkefnum í sveitum landsins.
Víða á Íslandi eru hitaveitublæðingar og ónýttur glatvarmi, sem gæti nýst í verkefnum sem krefjast stöðugs hita og tiltölulega lítillar orku. Slíkur varmi er verðmæt auðlind sem oft fer forgörðum, en gæti skapað grundvöll fyrir fjölbreyttar búgreinar og ræktunarverkefni sem hingað til hafa ekki verið talin raunhæf í íslensku loftslagi.
Þar á meðal eru möguleikar á nýrri búgrein, eins og sniglarækt, sem gæti hentað vel þar sem aðstaða og varmi eru til staðar.
Ferðin til Írlands var því liður í að skoða hvernig slík starfsemi er rekin annars staðar, hvaða aðferðir hafa reynst vel og hvaða lærdóm megi draga fyrir íslenskar aðstæður.
Markmiðið var ekki aðeins að kynna sér sniglarækt sem slíka, heldur einnig að sjá hvernig hægt er að byggja upp atvinnustarfsemi í kringum tiltölulega litla, sérhæfða framleiðslu sem nýtir auðlindir sem þegar eru til staðar.
Heimsókn til Inis Escargot
Hópurinn heimsótti sniglabýlið Inis Escargot, sem rekið er af Peter Monaghan, reyndum sniglabónda sem hefur byggt upp öfluga og sjálfbæra starfsemi á undanförnum árum. Monaghan hefur þróað aðferðir sem henta írsku loftslagi og byggt upp framleiðslu sem nær frá ræktun og fóðrun til vinnslu, pökkunar og útflutnings.
Á býlinu fengu þátttakendur að sjá allt ferlið í framkvæmd: hvernig sniglar eru ræktaðir í stýrðu umhverfi, hvaða aðstæður þeir þurfa, hvernig fóðrun og rakastýring eru lykilatriði og hvernig hægt er að tryggja gæði og stöðugleika í framleiðslu. Monaghan deildi einnig reynslu sinni af því að koma vörunni á markað, bæði innanlands og erlendis, og fjallaði um þá eftirspurn sem hefur aukist á undanförnum árum.
Slík innsýn er dýrmæt fyrir íslenska bændur sem vilja skoða nýjar leiðir til að nýta land, aðstöðu og orku sem þegar er til staðar.
Viðtal á Rás 2 – reynsla Einars
Í útvarpsþættinum Fyrst á fætur á Rás 2 þann 14. júní síðastliðinn sagði Einar að ferðin hefði verið bæði fróðleg og hvetjandi. Hann lýsti því hvernig sniglarækt gæti hentað bændum sem vilja fjölga tekjustoðum eða nýta húsnæði sem stendur að hluta ónotað, til dæmis gamlar gripahúsabyggingar eða rými sem hægt er að hita upp með glatvarma.
„Sniglarækt gæti alveg verið raunhæfur kostur fyrir íslenska bændur.“ — Einar Eðvald Einarsson, Syðra‑Skörðugili
Einar sagði jafnframt að ferðin hefði opnað augu hans fyrir því hversu fjölbreytt tækifæri eru til staðar í sveitum landsins ef nýjar hugmyndir fá að blómstra.
Hann benti á að sniglarækt væri ekki mjög landfrek og krefðist ekki mikillar fjárfestingar í byrjun ásamt því að vera góður kostur til að nýta varma sem annars fari til spillis á t.d. stöðum þar sem í dag eru útrennsli frá hitaveitukerfum.
Næstu skref og áframhaldandi vinna
Hópurinn sem fór í ferðina er nú að skoða næstu skref og möguleg tilraunaverkefni í framhaldinu. Þar er meðal annars verið að meta hvaða aðstæður henta best, hvaða aðbúnaður þarf að vera til staðar og hvernig hægt væri að þróa slíka starfsemi í litlum skrefum.
Eimur mun áfram styðja við bændur og frumkvöðla sem vilja kanna nýjar leiðir til sjálfbærrar atvinnuuppbyggingar og nýtingar á glatvarma sem verðmætri auðlind.
Með því að skoða dæmi frá öðrum löndum og læra af reynslu þeirra má skapa ný tækifæri fyrir íslenskar sveitir og styrkja fjölbreytni í atvinnulífi landsbyggðarinnar.
Hlusta má á viðtalið við Einar hér: https://www.ruv.is/utvarp/spila/fyrst-a-faetur/38860/bij46d
