30. janúar 2025

Eimur fræðist um lífgasvinnslu í Færeyjum

Sjálfbær orkunýting í Færeyjum – hvað getum við lært? 

Í síðustu viku fóru Karen Mist og Ragnhildur frá Eimi í vettvangsferð til Færeyja, þar sem þær kynntu sér meðal annars starfsemi Förka Biogas, ásamt fulltrúum frá Landsvirkjun og Bláma. Förka framleiðir orku úr lífrænum úrgangi og er mikilvægt dæmi um sjálfbæra nýtingu auðlinda í smærri samfélögum.

Lífgasvinnslan tekur á móti fiskiúrgangi frá fiskeldi Bakkafrost, seyru frá seiðaeldi sama fyrirtækis, mykju frá nær öllum kúabúum í Færeyjum, auk annars lífræns úrgangs af svæðinu. Þessi lífræni úrgangur er fyrst og fremst nýttur til þess að framleiða metangas, en aukaafurð frá því ferli er svokölluð melta sem einnig nýtist sem góður lífrænn áburður fyrir öll kúabú í Færeyjum. Úr metangasinu er svo framleitt bæði raf- og varmaorka. Rafmagnið er selt inn á raforkukerfið og hitinn leiddur inn í hitaveitukerfi Þórshafnar.

Ávinningur fyrir bændur og nærumhverfi

Ein af stærstu nýjungunum í verkefninu , sem er sérstaklega áhugavert að skoða í íslensku samhengi, er að Förka sækir kúamykjuna frá bændum og skilar henni aftur á býlin í formi meltu (digested sludge), bændunum að kostnaðarlausu. Meltunni safna bændur yfir vetrarmánuðina og dreifa á túnin að vori og fram á haust. Eins er hluti meltunnar notuð til uppgræðslu svæða sem þurfa á innspýtingu næringarefna að halda. Þetta dregur úr sóun og styður við hringrásarhagkerfi. 


 Melta hefur marga kosti fyrir bændur og umhverfið og má þar m.a. nefna:

  • Minni lyktarmengun
  • Næringarríkari áburður en hrá mykja
  • Minni þörf á innfluttum tilbúnum áburði
  • Sparnaður fyrir bændur
  • Minni losun gróðurhúsalofttegunda
  • Auðveldari dreifing á tún

Ávinningur fyrir fiskeldi og matvælaiðnað 

Lífgasvinnsla skapar einnig tækifæri fyrir fiskeldisfyrirtæki og matvælaiðnað með því að:

  • Skapa farveg fyrir lífrænan úrgang og koma honum í hringrás
  • Stuðla að fullnýtingu auðlinda
  • Minnka kolefnisspor starfseminnar
  • Styrkja græna ímynd og stuðning við nærsamfélagið
  • Slide title

    Write your caption here
    Button
  • Slide title

    Write your caption here
    Button
  • Slide title

    Write your caption here
    Button
  • Slide title

    Write your caption here
    Button
  • Slide title

    Write your caption here
    Button
  • Slide title

    Write your caption here
    Button

Verkefnið í Færeyjum sýnir vel hvernig mismunandi geirar matvælaiðnaðar geta unnið saman í úrgangsmálum og verðmætasköpun. Eimur er nú þegar með áþekk verkefni innan lífgasvinnslu til skoðunar á Norðurlandi og opnaði þessi vettvangsferð augu okkar enn frekar fyrir ávinningi slíkrar starfsemi. Eins varpaði ferðin ljósi á ýmsar tæknilegar útfærslur sem hægt er að yfirfæra yfir á íslenskan veruleika.


Hér eru mikil sóknarfæri fyrir Norðurland, með víðtækum ávinningi fyrir umhverfi, efnahag og samfélög.


Deila frétt

22. apríl 2026
Frá hugmynd til hringrásar Eimur og Iðnver standa fyrir viðburði fimmtudaginn 27. maí n.k. þar sem ICEWATER gámurinn verður frumsýndur á Íslandi. Viðburðurinn fer fram hjá Iðnver að Tunguhálsi 10 í Reykjavík og er opinn öllum sem hafa áhuga á nýsköpun og lausnum þegar kemur að meðhöndlun fráveitu frá iðnaði. ICEWATER gámurinn er færanleg hreinsistöð sem Eimur hefur hannað til að meðhöndla ferlavatn frá matvælaiðnaði. Lausnin er sérstaklega þróuð með það að markmiði að formeðhöndla fráveituvatn áður en henni er veitt áfram í fráveitukerfin og nýta þau verðmæti sem felast í frárennslinu. Með þessari nálgun er mögulegt að skapa verðmæti í formi lífmassa og orku, sem annars færu forgörðum. Með því að sækja þessi efni úr fráveitunni áður en hún er leidd út í sjó, má bæði draga úr umhverfisáhrifum og stuðla að aukinni hringrás í iðnaði. Á viðburðinum verður kynning á verkefninu og gámnum. Einnig verða kynntar niðurstöður tilrauna sem hafa verið framkvæmdar í tengslum við verkefnið. Þá verður farið yfir áframhaldandi þróun verkefnisins, þar á meðal vistferilsgreiningu (LCA), tækifæri í áburðarframleiðslu og möguleika á lífgasframleiðslu úr seyru. Viðburðurinn er kjörið tækifæri fyrir fagfólk, samstarfsaðila og aðra áhugasama til að kynna sér nýja og umhverfisvæna lausn sem getur haft jákvæð áhrif á rekstur og sjálfbærni í matvælaiðnaði og öðrum greinum. Skráning á viðburðinn fer fram á eftirfarandi hlekk hér að neðan.
14. apríl 2026
Verkefnishópur RECET hittist aðra vikuna í mars, á eyjunni Menorku undan ströndum Spánar á Miðjarðarhafinu. Menorka tilheyrir Baleareyjaklasanum en sólþyrstir Íslendingar þekkja helst stærstu eyju klasans Majorka. Þetta var síðasti fundur verkefnisins sem haldinn verður í eigin persónu og lagði hópurinn í sameiningu línurnar fyrir síðustu mánuði verkefnisins, sem lýkur í september í ár. Fundinn sóttu fulltrúar frá Íslandi, Svíþjóð, Danmörku, Slóveníu auk gestgjafanna, heimamanna sem starfa fyrir CIME (Counsell Insular de Menorca). Hér deildu þátttakendur reynslu sinni og lærdómi og greindu frá framgangi. Þátttakendur eru nú langt komnir með að ná markmiðum verkefnisins, sem sneri með einum eða öðrum hætti að styðja við gerð svæðisbundinna áætlana um loftslagsmál og orkuskipti á sínum heimasvæðum. Sem dæmi þá leiddu Samtök sveitarfélaga og atvinnuþróunar á Norðurlandi eystra (SSNE) gerð slíkrar áætlunar fyrir Norðurland eystra (sjá frétt https://www.ssne.is/is/um-ssne/frettir/loftslagsstefna-ne-1). CIME nýtti tækifærið og hélt opinn fund um tækifærin í orkuskiptum í samgöngum og breyttar ferðavenjur og þau verkefni sem eru í gangi við uppbyggingu sólarorkuvera, sérstaklega á húsþökum. Þá leiddu fulltrúar RECET verkefnisins vinnustofu um orkusamfélög og gerð og innleiðingu loftslags og orkuskiptaáætlana. Þeir fundir voru ágætlega sóttir af heimafólki. Hópurinn nýtti líka tækifærið og kynnti sér orkukerfi Menorku. Á eyjunni búa um 100.000 manns og er mikil ferðamannaeyja. Árlega tala eyjaskeggjar á móti 1,7 milljón ferðamanna sem byrja að streyma til eyjunnar um páska ár hvert, og stendur ferðamannatíminn fram á haust. Þessar miklu sveiflur hafa auðvitað talsverð áhrif á eftirspurn eftir orku á eyjunni. Á Menorku er olíuorkuver sem framleiðir drýgstan hluta þeirrar raforku sem þörf ef fyrir á eyjunni. Undanfarin ár hefir mikið átak verið gert í því að auka hlutdeild sólarorku og eru nokkur sólarorkuver á eyjunni, með uppsett afl sem telja í tugum megavatta. RECET flokkurinn heimsótti eitt slíkt sólarorkuver sem getur á góðum degi framleitt um 50 MW af raforku, en vegna áskorana með jöfnun framleiðslunnar í raforkukerfi eyjarinnar er sú framleiðslugeta ekki alltaf fullnýtt og þarf þá að grípa til framleiðsluskerðinga. Til að mæta þessu er unnið að því að koma upp batterígeymslum fyrir raforku og efla tenginguna um sæstreng við Majorka. Við þökkum samstarfsfólki okkar á Menorku fyrir höfðinglegar móttökur og skemmtilega ferð!
13. apríl 2026
Mikill áhugi á orkuskiptum í landbúnaði