4. júní 2024

Ársskýrsla Eims er komin út

Ársskýrsla Eims fyrir starfsárið 2023 er komin út. Í ársskýrslunni er farið yfir starfsemi og helstu verkefni Eims á síðasta ári. 

Ávarp framkvæmdastjóra: 

Árið 2023 var sannarlega viðburðaríkt hjá Eimi. Norðanáttin hélt áfram að blása hressilegum gusti nýsköpunar um landsbyggðina; tannhjólin í Grænum iðngörðum á Bakka við Húsavík tóku að snúast; og verkefninu „Orkuskipti í dreifðum byggðum“ (Rural Europe for the Clean Energy Transtition, RECET) sem fjallar um að efla getu sveitarfélaganna til að takast á við orkuskipti, var ýtt úr vör.  

Kröftug Norðanátt
 Í janúar lagðist Norðanáttin í víking til Noregs, að kynna sér hvernig frændur okkar standa að stuðningi við frumkvöðla og nýsköpun. Við sóttum sérstaklega heim norðurhluta Noregs, en þau svæði deila um margt þeim áskorunum sem við þekkjum þegar kemur að atvinnuþróun og byggðamálum, enda eru grunnatvinnuvegirnir mikið til hinir sömu. Í mars fylltist svo Siglufjörður af frumkvöðlum og fjárfestum, á fjárfestahátíð Norðanáttar sem þá var haldin í annað sinn við góðan orðstír. Undirrituðum er sérstaklega minnisstætt þegar fyrirtækið Mýsköpun sem ræktar þörunga til manneldis í Mývatnssveit og kynnti starfsemi sína á hátíðinni 2021, undirritaði hressilegan fjárfestingasamning við Nýsköpunarsjóð Atvinnulífsins uppi á sviði. Þetta var í mínum huga ein skýrasta birtingarmynd þess hversu miklu máli það skiptir að styðja við framgang frumkvöðlastarfsemi á svæðinu með virkum og öflugum hætti. Um haustið skall hann á með Startup Stormi þar sem spennandi fyrirtæki framtíðarinnar fengu leiðsögn og stuðning til að þróa vörur sínar og þjónustu.

Grænir iðngarðar 
Norðan Húsavíkur er Árbakki, 200 hektara deiliskipulagt svæði fyrir iðnaðarstarfsemi. Þar stendur í dag eitt fyrirtæki, PCC, sem framleiðir kísilmálm en skilar frá sér umtalsverðu magni af koltvísýringi og varma, en hvorugur þessara strauma er nýttur. 

Á Árbakka stendur til að koma á fót grænum iðngörðum, þar sem fyrirtækin í garðinum reiða sig hvort á annað þegar kemur að hráefnisstaumum. Úrgangur úr ferli eins verður hrávara í framleiðslu hjá öðru fyrirtæki. Glatorka á einum stað nýtist öðrum. Markmiðið er að lágmarka sóun á auðlindum, og bæta þannig nýtingu þeirra og jafnframt auka hagkvæmni í rekstri fyrirtækja á svæðinu. Það á að verða eftirsóknarvert að komast inn, og krafan verður að standa vel að umhverfis og auðlindamálum. Þetta verkefni hefur farið vel af stað þó árangur þess sé að mörgu leyti falinn þeim sem standa utanvið það. Mikil vinna hefur átt sér stað með starfsfólki Norðurþings við að finna og greina þær upplýsingar sem liggja fyrir um svæðið og koma á heppilegu rekstrarformi fyrir þróunarfélag um Árbakka. Undir lok árs fór m.a. í loftið vefsíðan www.arbakkiecopark.is , þar sem finna má allar helstu upplýsingar um svæðið, hugmyndafræði Árbakka og þær auðlindir sem unnt er að kaupa aðgang að. 

Life í höfn
Eimi bárust stórar fréttir í mars 2023 þegar ljóst var að við, ásamt Íslenskri Nýorku, SSNE og Vestfjarðastofu, auk og góðra samstarfsaðila í Evrópu hefðum hlotið styrk úr LIFE styrkaráætlun Evrópusambandsins. Þetta var sérstaklega sætt, enda höfðum við hjá Eimi borið hitann og þungan af umsóknarferlinu og útfærslu verkefnisins. Verkefnið ber skammstöfunina RECET og snýr að því ad efla getu sveitarfélaganna til að takast á við orkuskipti. Í verkefninu verða haldnar vinnustofur fyrir stjórnmálafólk og starfsfólk sveitarfélaganna um orku- og loftslagsmál jafnframt sem til stendur að koma á samstarfsvettvangi fyrir atvinnulífið um þessi mál á Norðurlandi eystra. Verkefnið hófst formlega í byrjun október og stendur í þrjú ár. Það á að skila aukinni getu og þekkingu á svæðinu til að koma á fót loftslags- og orkuskiptaverkefnum auk þess sem við ætlum að hjálpa öllum sveitarfélögum á Norðurlandi eystra til að gera raunhæfar áætlanir í málaflokknum. 

 Fjölbreytt samstarfsverkefni
 Auk þessa komum við að ýmsum öðrum verkefnum. Norðanátt lauk vinnu með Háskólanum á Akureyri um eflingu nýsköpunarumhverfisins innan skólans, við sóttum styrk í nýsköpunarsjóð námsmanna með HA, Matís og Slippnum um nýtingu blóðs frá eldislöxum í samstarfi við fiskeldi Samherja í Öxarfirði, tókum þátt í að skipuleggja hugmyndahraðhlaupið Krubb með Hraðinu á Húsavík og unnum með nýsköpunarfyrirtækinu Hringvarma um nýtingu glatvarma frá gagnaveri AtNorth á Akureyri til matvælaframleiðslu, svo eitthvað sé nefnt.

Mannabreytingar á árinu
 Til að takast á við verkefnin um Græna iðngarða og RECET, voru ráðin til þess þau Karen Mist Kristjánsdóttir og Skúli Gunnar Árnason. Til að efla sóknina i sjóði Evrópusambandins var ráðinn til Eims Sigurður Grétar Bogason, en hann er mikill reynslubolti þegar kemur að styrkjasókn.

Þetta voru þó ekki einu breytingarnar, því fyrrum framkvæmdastjóri Eims, Sesselja Ingibjörg Barðdal Reynisdóttir hvarf til annarra starfa á árinu og undirritaður tók svo við sem framkvæmdastjóri um miðjan október. Ég vil nota tækifærið og þakka henni sérstaklega fyrir afar gott samstarf þrjú árin þar á undan, sem voru sannarlega viðburðarík, kröfuglega drifin áfram af eljusemi og framkvæmdagleði.

Eimur kveður Norðanátt
 Eimur hefur á undanförnum þremur árum stýrt verkefninu Norðanátt, sem er samstarfsverkefni Eims, SSNE og SSNV. Að auki hafa komið að því á undanförnum árum Hraðið á Húsavík, ráðgjafafyrirtækið RATA og Nýsköpun í Norðri. Norðanátt hefur staðið fyrir Hringrás nýsköpunar, viðburðaseríu með hugmyndasamkeppnum, hakkaþonum, viðskiptahröðlum og fjárfestahátíðum leitast við að bjóða uppá þjónustu fyrir frumkvöðla á öllum stigum í þróunarferlinu. Mikið hefur verið lagt uppúr sjálfbærni, en „matur, orka, vatn“ hefur verið þema Norðanáttarinnar. Yfir 60 frumkvöðlateymi og meira en 600 gestir hafa sótt viðburði Norðanáttar, og hefur verið eftir því tekið út um allt land, og út fyrir landsteinana. Við erum afar stolt að hafa hrundið þessu verkefni af stað sem hefur sannarlega hrist upp í nýsköpunarsenunni á landsbyggðinni. En allt hefur sinn tíma og frá og með sumri komanda mun Eimur ekki lengur sitja í stjórnsætinu í Norðanátt og verður framkvæmd þess í höndum landshlutasamtakanna á Norðurlandi eystra og vestra. Þess í stað verður hjá Eimi lagður enn meiri þungi í verkefni sem snúa með beinum hætti að auðlinda- og loftslagsmálum, orkuskiptum og hringrásarhagkerfinu. 

Það eru spennandi tímar framundan og við hjá Eimi munum halda áfram að sinna verkefnum fyrir Norðurland í þágu umhverfis og samfélags.

Ottó Elíasson, framkvæmdastjóri

Deila frétt

Fréttabréf RECET er komið út!

20. janúar 2026
Í fréttabréfinu er farið yfir þann árangur sem náðst hefur innan verkefnisins á síðustu misserum og varpað ljósi á fjölbreytt og metnaðarfull verkefni samstarfsaðila víðs vegar um Evrópu. Helstu atriði frá íslensku samstarfsaðilunum: Á Íslandi hafa Eimur, SSNE og Vestfjarðastofa unnið með sveitarfélögum á sínum svæðum að gerð svæðisbundinna áætlana fyrir orkuskipti og loftslagsmál. Á Norðurlandi eystra liggur nú fyrir sam eiginleg loftslagsáætlun allra sveitarfélaga SSNE. Í þeirri vinnu var meðal annars nýttur aðgerðabanki RECET, sem er afrakstur vinnustofa sem Eimur og SSNE héldu haustið 2024. Á Vestfjörðum var farin sú leið að flétta orkuskipta- og loftslagsmál inn í svæðisskipulagsgerð, sem nú er í samráðsferli. Vestfjarðastofa hefur haft forgöngu um innleiðingu græns bókhaldskerfis fyrir sveitarfélög á svæðinu, sem auðveldar eftirfylgni og mat á árangri aðgerða í rauntíma. Á tímabilinu voru haldnir nokkrir viðburðir, þar á meðal: Alþjóðleg ráðstefna í Hofi í maí 2025, skipulögð af Eimi í samstarfi við Íslenska Nýorku, Nordic Energy Research og Umhverfis- og orkustofnun, undir yfirskriftinni Akureyri Energy Seminar. Vefþing um orkuskipti smábáta í apríl 2025, haldið af Eimi og Vestfjarðastofu. Eimur birti einnig olíumælaborð á tímabilinu sem er byggt á greiningu Eims og Eflu á olíusölu eftir landsvæðum á árunum 2010-2020. Á næstu vikum verður aðgerðabanki RECET gerður opinber. 🔗 Hægt er að lesa fréttabréfið á netinu eða sækja PDF-útgáfu hér: https://www.recetproject.eu/recetnewsletter-2 Um RECET RECET er samstarfsverkefni fimm landa og fjölda sveitarfélaga víðs vegar um Evrópu, með Ísland í fararbroddi. Verkefnið miðar að því að efla getu sveitarfélaga og atvinnulífs til að takast á við orkuskipti og móta markvissar orkuskiptaáætlanir fyrir svæðin. RECET er styrkt af LIFE-styrktaráætlun Evrópusambandsins, sem leggur áherslu á umhverfis- og loftslagsmál.

Eimur árið 2025 - Nýárspistill framkvæmdastjóra

16. janúar 2026
Eftirfarandi verkefni stóðu uppúr: Grænir iðngarðar á Bakka Eimur leiddi samningaviðræður f.h. Akureyrarbæjar við gagnaver AtNorth um nýtingu glatvarma frá gagnaverinu við Hlíðarvelli á Akureyri. Afar fjölsótt ráðstefna um framtíðina á Bakka haldin 20. nóvember s.l. með ráðamönnum, fulltrúum þings og sveitarstjórna, atvinnulífsins og áhugasamra fyrirtækja um uppbyggingu á Bakka og almennings á Húsavík. Útkoma skýrslu verkefnastjóra Græns iðngarðs um þróun svæðisins á Bakka, áskoranir og niðurstöður. Sniglarækt og kortlagning hjárennslis í hitaveitum Frábær kynning um sniglarækt og framreiðsla á Hönnunarþingi Hraðsins á Húsavíka, í september 2025. Afar vel sótt námskeiðaröð um sniglarækt með Peter Monaghan , sem við stóðum fyrir á Norðurlandi vestra og eystra haustið 2025. Samstarf við Mirru Payson SIT nema, Norðurorku, Skagafjarðarveitur um kortlagningu á hjárennsli hitaveitna á Norðurlandi RECET Vefþing í apríl sl. um orkuskipti smábáta í sjávarútvegi haldið með Vestfjarðastofu Alþjóðleg ráðstefna haldin í Hofi í byrjun maí um áskoranir orkuskipta í dreifðum byggðum haldin með Nordic Energy Research, Umhverfis- og orkustofnun og Íslenskri Nýorku Samstarf við SIT nema Inbal Armony, sem kom saman mælaborði um olíusölu eftir landshlutum birt, byggða á greiningu Eims og Eflu á olíusölu eftir landsvæðum á árunum 2010-2020 Þróaður aðgerðabanki í orkuskiptum og loftslagsmálum fyrir sveitarfélög byggðan á reynslu Eims, SSNE og Vestfjarðastofu af vinnustofum um orkuskipti og loftslagsmál. Stofnun orkusamfélags Kelduhverfis. ICEWATER Samningur við Iðnver um leigu á færanlegu hreinsivirki fyrir fráveituvatn Unnið hörðum höndum að hönnun færanlegs hreinsivirkis fyrir fráveituvatn Samkomulag við Kjarnafæði/Norðlenska um uppsetningu á færanlegu hreinsivirki fyrir fráveituvatn við sláturhús þeirra á Húsavík. Metanver á stórum og smáum skala Unnum rekstrar- og fjármögnunarlíkan fyrir metanver, með mögulega staðsetningu á Dysnesi við Eyjafjörð og kynntum fyrir helsta úrgang. Hófum virkt samtal við Akureyrarbæ sem einn helsta úrgangshafa svæðisins um mikilvægi þessarar uppsetningar. Fjölsótt ráðstefna haldin með kollegum okkar í Orkídeu á Hótel Selfossi í júní s.l. um lífgas og áburðarmál. Við höfum rætt við marga kúabændur um þau fjölbreyttu tækifæri til aukinnar rekstarhagkvæmni sem felast í kúamykju, bæði með því að lækka áburðar- og eldsneytiskostnað í gegnum metanvinnslu. Nýting hauggass í Stekkjarvík Unnum mat á leiðum til að nýtingar hauggass frá Stekkjarvík í samstarfi við Norðurá bs. sem rekur urðunarstaðinn í Stekkjarvík, þangað sem mest af okkar heimilissorpi fer til urðunar. Eimur þakkar sínum fjölmörgu samstarfsaðilum fyrir gjöfult ár og hlakkar til að takast á við 2026! - Ottó Elíasson, framkvæmdastjóri Eims

Eimur hlýtur tvo styrki vegna verkefnis um sniglarækt

13. janúar 2026
Eimur hefur hlotið tvo styrki að upphæð 500 þúsund krónur hvorn, annars vegar frá Uppbyggingarsjóði Norðurlands vestra og hins vegar frá Uppbyggingarsjóði Norðurlands eystra, til áframhaldandi þróunar sniglaræktarverkefnisins , en næsti áfangi þess er námsferð til Írlands. Verkefnið miðar að því að þróa sniglarækt sem vistvæna og sjálfbæra hliðarbúgrein í íslenskum landbúnaði, með sérstakri áherslu á nýtingu glatvarma og lífrænna hliðarstrauma sem annars fara til spillis. Markmiðið er að byggja upp þekkingu, meta fýsileika ræktunar við íslenskar aðstæður og skapa ný tækifæri til verðmætasköpunar í dreifðum byggðum. Styrkirnir styðja við næsta áfanga verkefnisins sem felur meðal annars í sér staðnám á Írlandi, þar sem íslenskir bændur, ráðgjafar og verkefnisstjóri munu kynnast starfandi sniglabúum og hagnýtum aðferðum í sniglarækt. Verkefnið er unnið í nánu samstarfi við Ráðgjafarmiðstöð landbúnaðarins og erlenda sérfræðinga og fellur vel að áherslum sóknaráætlana landshlutanna um nýsköpun, sjálfbærni og fjölbreyttara atvinnulíf. Jafnframt hlaut Ísponica styrk frá Uppbyggingarsjóði Norðurlands vestra til verkefnisins HringrásHús: Innovating Food Systems , þar sem sniglarækt er skoðuð sem hluti af hringrásarlausnum í matvælaframleiðslu. Í því verkefni er meðal annars unnið með Inis Escargot á Írlandi, sem einnig er samstarfsaðili Eims í sniglaræktarverkefninu og viðkomustaður námsferðarinnar. Verkefnin styðja þannig hvort annað með miðlun þekkingar og þróun sjálfbærra lausna fyrir jákvæða byggðaþróun. Eimur þakkar Uppbyggingarsjóðum Norðurlands vestra og eystra fyrir stuðninginn.