19. október 2023

Gjöfult sumarsamstarf um bætta nýtingu hliðarafurða í fiskeldi

Eimur tók í sumar þátt gjöfulu samstarfi við Auðlindadeild Háskólans á Akureyri í tveimur verkefnum um verðmætasköpun í fiskeldi sem Nýsköpunarsjóður námsmanna hjá Rannís styrkti. Alls fengu fimm stúdentar styrk til að sinna þessum verkefnum. Annað verkefnið sneri að nýtingu blóðs úr eldislaxi, og hitt um auðlindamál og fóðrun í tengslum við uppbyggingu nýs styrjueldis í Ólafsfirði.

„Bæði verkefnin voru mikilvægur liður í að styrkja öflugt samstarf við atvinnulíf, með áherslu á aukna verðmætasköpun og bætta nýtingu auðlinda,“ segir Rannveig Björnsdóttir, dósent við Auðlindadeild sem var leiðbeinandi í báðum verkefnum.

Blóðið — verðmæt hliðarafurð
 Önnur rannsóknin laut að söfnun og nýtingu á blóði úr eldislaxi og var unnin með HA í samvinnu við Slippinn-DNG, Samherja fiskeldi í Öxarfirði og Matís. Í verkefninu voru framkvæmdar tilraunir með þurrblæðingu laxa og söfnum á blóði eldislaxa við slátrun, með búnaði sem var sérstaklega hannaður og smíðaður fyrir verkefnið. Næringargildi blóðsins voru rannsökuð ásamt því að gæði og geymsluþol flaka var metið með mismunandi aðferðum, því mikilvægt er að gæði fisksins rýrni ekki í ferlinu.

Stúdentar við Auðlindadeild HA, þau Friðbjörg María Björnsdóttir og Kasper Jan S. Róbertsson unnu tvö verkefni tengd rannsókninni og þriðji hluti verkefnisins var unninn af Helenu Þórdísi Svavarsdóttur meistaranema við Háskóla Íslands. Friðbjörg, sem er á þriðja ári í sjávarútvegsfræði kortlagði þurrblæðingu fiska eftir aflífun. Kasper, sem er á þriðja ári í líftækni, rannsakaði efnainnihald laxablóðs með áherslu á helstu næringarefni. Þá voru einnig rannsökuð áhrif þess að bæta and-storknunarefnum í blóðið við söfnun og að kæla það áður en frekari vinnsla fór fram. Hann tók þátt í þurrblæðingu fiska en hans rannsóknir fóru þó að mestu fram á rannsóknastofum HA. Helena Þórdís rannsakaði gæði flaka þurrblædds fisks samanborið við fisk sem blætt var í kældu ísvatni eins og jafnan er gert. Hún vann hluta verkefnisins í nánu samstarfi við Matís.


Blóðgunarrennan sem var smíðuð í tengslum við rannsóknina.

Slippurinn-DNG hannaði og smíðaði blóðgunarrennu sérstaklega fyrir rannsóknina og starfsfólk Silfurstjörnunnar aðstoðaði við framkvæmd tilrauna. Samstarfið reyndist afar gott og er mikilvægt til áframþróunar hvað varðar nýtingu á blóði úr eldislaxi sem í dag er ónýtt hliðarafurð framleiðslu eldisfisks. Í blóðinu má finna næringarefni sem nýta mætti til dæmis sem bætiefni í fóður og jafnvel matvæli.

Eldi á fiski hefur aukist gríðarlega undanfarin ár og endurspeglar þann vöxt sem hefur átt sér stað um allan heim undanfarna áratugi og hefur lagareldi farið fram úr sjávarútvegi sem helsta framleiðsluaðferð sjávarfangs á heimsvísu. Talið er að um 1000 tonn af blóði falli til árlega á Íslandi og sé enn ekki nýtt og mun það magn halda áfram að aukast ef áfrom landeldisfyrirtækja ná fram að ganga.

Framtíðin í styrjueldi?
 Hin rannsóknin snerist um nýtingu vatns við styrjueldi. Ákveðnar tegundir styrju eru í útrýmingarhættu þó svo að þær skili af sér verðmætari afurðum en nokkur önnur fiskitegund. Því er gleðiefni að hafið sé eldi á þessari dýrmætu tegund hér á landi og til mikils að vinna að unnt sé að þróa framleiðsluna með hagkvæmum og sjálfbærum hætti.

Katrín Axelsdóttir og Guðdís Benný Eiríksdóttir, stúdentar í sjávarútvegsfræði nýttu sumarið í að rannsaka í samvinnu við nýstofnað styrjueldi í Ólafsfirði um hvort hægt væri að auka vöxt seiða með auðgun fóðurs og einnig hvernig hámarka mætti nýtingu vatns- og varmaauðlinda á svæðinu við eldið og kom Eimur sérstaklega að þessum þætti.

 
Styrjuseiði að stækka

Niðurstöður benda til þess að hægt sé að auka vöxt seiða með því að auðga fóðrið með íslensku lýsi blandað próteinhrati sem fæst úr þörungum sem framleiddir eru á Íslandi. Þá leiddi skoðun á vatni og varma á svæðinu í ljós að með öflugum varmaskipti væri hægt að nýta affallsvatn frá sundlaugum, fyrirtækjum og íbúðarhúsum til upphitunar á vatni sem hentar eldinu.

Eimur þakkar öllum fyrir gott samstarf í verkefninu og við hlökkum til næstu skrefa. 

Hér má lesa frétt á vefsíðu Háskólans á Akureyri.

 

Deila frétt

Nýr aðgerðabanki styður sveitarfélög í loftslagsaðgerðum

17. febrúar 2026
Hagnýtt verkfæri fyrir markvissa aðgerðaáætlun

Guðrún Huld ráðin til Eims

5. febrúar 2026
Brátt gengur til liðs við okkur Guðrún Huld Gunnarsdóttir en hún tekur við starfi verkefnastjóra markaðs- og kynningarmála hjá Eimi. Guðrún er með BS-gráðu í viðskiptafræði með áherslu á markaðssamskipti og samfélagsmiðla og stundar nú meistaranám í markaðsfræði. Hún er jafnframt með D-vottun í verkefnastjórnun. Menntun hennar og starfsferill endurspegla sterkan grunn í stefnumótun, markaðshugsun, skipulagi og skapandi útfærslu. Síðast starfaði Guðrún hjá Nova sem rekstrarstjóri á Akureyri, þar sem hún bar ábyrgð á daglegum rekstri, teymisstjórnun og þjónustuupplifun viðskiptavina. Hún hefur yfir 25 ára reynslu af viðburðarhaldi og hefur stýrt bæjarhátíðinni Mærudagar á Húsavík frá árinu 2018. Auk þess á og rekur Guðrún listdansskólann Steps Dancecenter, þar sem hún hefur byggt upp faglegt og skapandi starf. Þar hefur hún öðlast víðtæka reynslu í vörumerkjauppbyggingu, markaðssetningu, rekstri og verkefnastjórnun í skapandi umhverfi. Með bakgrunn í grafískri hönnun, markaðsfræðum og rekstri kemur Guðrún með skýra og heildstæða nálgun á markaðs- og kynningamál, þar sem áhersla er lögð á samræmda ímynd, markvissa verkefnastjórnun og skapandi lausnir sem styðja við markmið og stefnu Eims. "Það er gríðarlega mikilvægt fyrir félag eins og Eim, sem er í eigu opinberra aðila, að miðla starfi sínu með skýrum og lifandi hætti. Kolfinna María hefur leikið lykilhlutverk í að efla sýnileika félagsins undanfarin ár og sinnt því starfi af einurð og list. Við því erum afskaplega heppin að fá Guðrúnu Huld til að taka við keflinu sem hefur til að bera menntun og mikla reynslu á þessu sviði", segir Ottó Elíasson framkvæmdastjóri Eims. Guðrún mun hefja störf 19. febrúar næstkomandi og bjóðum við hana velkomna í hópinn. Jafnframt viljum við þakka Kolfinnu fyrir frábært samstarf síðustu fjögur ár og óska henni góðs gengis á nýjum vettvangi. Starfið var auglýst þann 5. desember sl. og bárust 21 umsóknir. Ráðningarferlið var unnið í samstarfi við ráðningafyrirtækið Mögnum.

Samvinna um hreinsun fráveitu frá sláturhúsi Kjarnafæðis Norðlenska á Húsavík

30. janúar 2026
Eimur, Kjarnafæði Norðlenska og Orkuveita Húsavíkur ætla að vinna saman að uppsetningu og tímabundnum rekstri færanlegs hreinsivirkis við sláturhús Kjarnafæðis Norðlenska á Húsavík. Samvinna sem þessi er mikilvægur þáttur í því að gera verkefnið að veruleika og hraða innleiðingu lausna fyrir hreinsun iðnaðarfráveitu á Íslandi. Verkefnið er hluti af LIFE-ICEWATER , sem er stýrt af Umhverfis- og Orkustofnun, og hefur það að markmiði að sýna í verki hvernig bæta megi meðhöndlun fráveituvatns frá matvælavinnslu og draga úr álagi á fráveitukerfi og viðtaka. Markmið verkefnisins er þó ekki einungis að bæta hreinsun fráveituvatns, heldur einnig að fanga verðmæt efni sem hingað til hafa farið til spillis með fráveitunni og oft endað út í sjó. Með hreinsivirkinu verður lífrænt efni, svo sem fita og prótein, skilin frá vatninu og tekin til frekari greiningar og nýtingar. „Kjarnafæði Norðlenska leggur mikla áherslu á ábyrga nýtingu auðlinda og að draga úr umhverfisáhrifum starfseminnar. Þetta samstarf við Eim og Orkuveitu Húsavíkur er mikilvægt skref í þá átt, þar sem við getum bæði bætt hreinsun fráveitu frá sláturhúsinu og skapað tækifæri til hringrásar og verðmætasköpunar. Verkefnið sýnir vel hvernig samvinna ólíkra aðila getur flýtt innleiðingu nýrra lausna og stuðlað að sjálfbærari matvælaframleiðslu á Íslandi", segir Ágúst Torfi forstjóri Kjarnafæði Norðlenska. Fita frá vinnslunni verður síuð frá og mun fyrirtækið Gefn taka á móti henni og vinna áfram í lífdísil, sem styrkir tengsl verkefnisins við innlend orkuskipti og sjálfbæra eldsneytisframleiðslu. Próteinríkt efni úr fráveitunni gæti jafnframt skapað grundvöll fyrir nýja nýtingarmöguleika, til dæmis í áburð, fóður eða aðrar lausnir. Verkefnið opnar þannig á tækifæri til nýsköpunar og verðmætasköpunar með hringrásarhugsun að leiðarljósi, þar sem úrgangur verður að auðlind. Reynsla og gögn sem safnast í verkefninu munu nýtast við áframhaldandi þróun lausna fyrir hreinsun iðnaðarfráveitu á Íslandi og styðja við innleiðingu vatnaáætlunar og sjálfbærari rekstur matvælafyrirtækja. Ljósmynd með frétt - Markaðsstofa Norðurlands