28. maí 2019

Sumarskólanum slitið

Árlegur sumarskóli Eims var haldinn í annað sinn dagana 20.-25. maí á NA-landi. Nemendur skólans þetta árið voru 29 talsins og koma frá Stuttgart Media University og Listaháskóla Íslands. Við skólaslitin kynntu nemendur hugmyndir sínar að nýjum leiðum til að nýta auðlindir svæðisins með sjálfbærum hætti. Sérstök dómnefnd skipuð bakhjörlum Eims valdi svo bestu hugmyndina og þótti verkefnið MAGMA- Museum About Geothermal Magma Activities standa upp úr.

Skólinn er haldinn í samstarfi við Stuttgart Media University og Listaháskóla Íslands og nefnist á ensku: „Sustainability Innovation and Design Workshop in NE-Iceland“. Markmið sumarskólans er að draga fram tækifæri svæðisins í nýsköpun, sjálfbærum lausnum og atvinnusköpun í samræmi við markmið og tilgang Eims. Lögð var áhersla á að hugmyndir yrðu unnar í samræmi við heimsmarkmið Sameinuðu Þjóðanna um sjálfbæra þróun.

Þátttakendur skólans eru iðn- og vöruhönnunarnemendur á meistarastigi og er skólinn hluti af þeirra námi. Nemendum var skipt niður á fyrirfram ákveðin svæði á Norðausturlandi sem þau könnuðu og í framhaldinu komu með tillögu að verkefnum, vörum eða þjónustu sem þeim fannst vanta eða myndi styrkja viðkomandi svæði. Á meðan á skólanum stóð gisti hópurinn í góðu yfirlæti á Narfastöðum í Reykjadal og hafði starfsaðstöðu í Seiglu á Laugum.

Kósí- project
Að Hveravöllum í Reykjahverfi hefur jarðhiti verið nýttur til matvælaræktunar í meira en öld. Þar eru nú ræktaðir tómatar, gúrkur og paprikur, alls um 500 tonn á ári. Á svæðinu er mikill jarðvarmi og mikil þekking á matvælaframleiðslu og -vinnslu. Hugmyndin sem þar kom fram snýst um að byggja á þessum auðlindum og útvíkka starfsemina með ræktun á sveppum, svömpum(loofah) og hreindýramosa. Þessar tegundir er hægt að nýta í framleiðslu á matvælum, snyrtivörum og heilsuvörum. Sveppina væri einnig hægt blanda við lífrænan úrgang úr grænmetisframleiðslunni til að rækta umhverfisvænar umbúðir. Einnig voru settar fram hugmyndir að vörum sem hægt væri að vinna úr þessum nýju hráefnum til að selja á staðnum.

Volcanic Oasis
Við Bjarnarflag í Mývantssveit kom fram hugmynd að því að byggja upp og þróa athvarf fyrir heimamenn og gesti, „Volcanic Oasis“. Þar væri blandað saman þörungarækt og slakandi upplifun þar sem jarðhitinn og svartur eldfjallasandur eru í meginhlutverkum. Hugmyndin gekk út á að nýta mannvirki sem áður hýstu kísiliðjuna undir starfsemina og glæða þau nýju lífi. Þörungar geta verið mjög verðmæt afurð sem m.a. er hægt að nýta til framleiðslu fæðubótaefna og í lyfjaiðnaði.

Sym-bakki
Iðnaðarsvæðið á Bakka og starfsemi kísilvers PCC bjóða upp á ýmsa möguleika til þróunar á grænum iðnaði á svæðinu. Sett var fram hugmynd um að byggja upp samverkandi iðnaðarferla, undir nafninu „Sym-bakki“, þar sem úrgangur og hliðarafurðir nýtast sem hráefni. Þannig verða til ferlar sem skila samfélags-, efnahags- og umhverfislegum ávinningi og úr verður grænt iðnaðarsvæði (Eco-industrial park) á Bakka. Meginhugmyndin gekk út á að nýta kolefnisútblástur og varma frá kísilverinu, ásamt aðgangi að nægu ferksvatni og sjó til að rækta sjávarþörunga sem nýttir yrðu til framleiðslu á heilsuvörum og í lyfjaiðnaði. Hópurinn sem vann að verkefninu lagði einnig áherslu á mikilvægi þess að efla nýtingu umverfisvænna orkugjafa, sérstaklega rafmagns, til að knýja umferð um svæðið, bæði fyrir starfsfólk sem og ferðamenn.

Húsavík Community Greenhouse
 Á Húsavík var unnið með hugmyndir um hvernig efla mætti ræktun matvæla með jarðhita til eflingar lýðheilsu árið um kring og einnig bjóða upp á fjölbreyttari mat úr nærumhverfinu fyrir ferðamenn. Ein hugmyndin gekk út á að breyta vöruskemmunni við Vallholtsveg 10 í samfélagsvettvang þar sem gróðurhús, samfélagseldhús, kaffihús og útivistarsvæði mynda eina heild undir nafninu „Greenhood“. Þar hefði almenningur og aðilar í veitingaþjónustu aðstöðu til ræktunar í fyrsta flokks umhverfi. Önnur hugmynd snerist um uppbyggingu smáræktunar þar sem fiðrildi og önnur skordýr eru í aðalhlutverki ásamt gróðurræktun.

MAGMA- Museum About Geothermal and Magma Activities
Jarðhitasvæðið í og í nágrenni Kröflu laðar að sér fjölmarga ferðamenn ár hvert. Þar þótti nemendum skorta meiri fræðslu og afþreyingu þar sem sérstaða svæðisins fengi að njóta sín. Því settu þau fram hugmynd að safni þar sem gestum býðst m.a. að ganga niður hringstiga í átt að kvikunni sem þar kraumar undir. Hugmyndin fól einnig í sér að læra hvernig rafmagn verður til úr gufu sem og að hlusta á tónlist svæðisins í gegnum gufuorgel sem gengur fyrir orku svæðisins. Hugmyndin fól einnig í sér að útbúa app sem gestir geta sótt sér og notað til að læra meira um svæðið og ekki síður til að forða þeim frá hættum sem þar leynast.

Húsa-Torg
Á starfssvæði Eims stunda fjölmargir aðilar fjölbreytta matvælaframleiðslu. Til að auka aðgengi heimafólks og ferðamanna að þessu góðgæti væri tilvalið að setja upp markaðstorg á Húsavík eða „HúsaTorg“. Torgið myndi nýtast öllum þeim sem þegar stunda matvælaframleiðslu sem og þeim hugmyndum sem settar hafa verið fram í sumarskólanum og gætu orðið að veruleika í framtíðinni. Einnig kom fram hugmynd um að bjóða upp pizzur sem bakaðar eru á upphitaðri hraunhellu undir nafninu „Lavastone Pizza“. 

Niðurstaðan
 Þegar hóparnir höfðu kynnt hugmyndir sínar lagðist dómnefnd undir feld og valdi að lokum verkefnið MAGMA- Museum About Geothermal Magma Activities sem það besta. Að því loknu var skólanum slitið og undirbúningur hafinn fyrir skólann að ári.  

Í dómnefnd sátu Kristján Þór Magnússon sveitarstjóri Norðurþings, Dagbjört Jónsdóttir sveitarstjóri Þingeyjarsveitar, Albertína Friðbjörg Elíasdóttir alþingismaður og fyrrum framkvæmdastjóri Eims, Guðrún Ólafía Brynleifsdóttir viðskiptaþróunarstjóri hjá Landsvirkjun, Reinhard Reynisson framkvæmdastjóri Atvinnuþróunarfélags Þingeyinga, Silja Jóhannesdóttir verkefnastjóri hjá Atvinnuþróunarfélagi Þingeyinga og Christin Schröder forstöðumaður Húsavíkustofu og skordýrafrumkvöðull.

Frekari upplýsingar um sumarskólann, sem og kynningarnar sjálfar má finna hér.

Deila frétt

Frumsýning á ICEWATER gámnum

22. apríl 2026
Frá hugmynd til hringrásar Eimur og Iðnver standa fyrir viðburði miðvikudaginn 27. maí n.k. þar sem ICEWATER gámurinn verður frumsýndur á Íslandi. Viðburðurinn fer fram hjá Iðnver að Tunguhálsi 10 í Reykjavík og er opinn öllum sem hafa áhuga á nýsköpun og lausnum þegar kemur að meðhöndlun fráveitu frá iðnaði. ICEWATER gámurinn er færanleg hreinsistöð sem Eimur hefur hannað til að meðhöndla ferlavatn frá matvælaiðnaði. Lausnin er sérstaklega þróuð með það að markmiði að formeðhöndla fráveituvatn áður en henni er veitt áfram í fráveitukerfin og nýta þau verðmæti sem felast í frárennslinu. Með þessari nálgun er mögulegt að skapa verðmæti í formi lífmassa og orku, sem annars færu forgörðum. Með því að sækja þessi efni úr fráveitunni áður en hún er leidd út í sjó, má bæði draga úr umhverfisáhrifum og stuðla að aukinni hringrás í iðnaði. Á viðburðinum verður kynning á verkefninu og gámnum. Einnig verða kynntar niðurstöður tilrauna sem hafa verið framkvæmdar í tengslum við verkefnið. Þá verður farið yfir áframhaldandi þróun verkefnisins, þar á meðal vistferilsgreiningu (LCA), tækifæri í áburðarframleiðslu og möguleika á lífgasframleiðslu úr seyru. Viðburðurinn er kjörið tækifæri fyrir fagfólk, samstarfsaðila og aðra áhugasama til að kynna sér nýja og umhverfisvæna lausn sem getur haft jákvæð áhrif á rekstur og sjálfbærni í matvælaiðnaði og öðrum greinum. Skráning á viðburðinn fer fram á eftirfarandi hlekk hér að neðan. 

Síðasti verkefnafundur RECET innanum sólarorkuver á Menorku

14. apríl 2026
Verkefnishópur RECET hittist aðra vikuna í mars, á eyjunni Menorku undan ströndum Spánar á Miðjarðarhafinu. Menorka tilheyrir Baleareyjaklasanum en sólþyrstir Íslendingar þekkja helst stærstu eyju klasans Majorka. Þetta var síðasti fundur verkefnisins sem haldinn verður í eigin persónu og lagði hópurinn í sameiningu línurnar fyrir síðustu mánuði verkefnisins, sem lýkur í september í ár. Fundinn sóttu fulltrúar frá Íslandi, Svíþjóð, Danmörku, Slóveníu auk gestgjafanna, heimamanna sem starfa fyrir CIME (Counsell Insular de Menorca). Hér deildu þátttakendur reynslu sinni og lærdómi og greindu frá framgangi. Þátttakendur eru nú langt komnir með að ná markmiðum verkefnisins, sem sneri með einum eða öðrum hætti að styðja við gerð svæðisbundinna áætlana um loftslagsmál og orkuskipti á sínum heimasvæðum. Sem dæmi þá leiddu Samtök sveitarfélaga og atvinnuþróunar á Norðurlandi eystra (SSNE) gerð slíkrar áætlunar fyrir Norðurland eystra (sjá frétt https://www.ssne.is/is/um-ssne/frettir/loftslagsstefna-ne-1). CIME nýtti tækifærið og hélt opinn fund um tækifærin í orkuskiptum í samgöngum og breyttar ferðavenjur og þau verkefni sem eru í gangi við uppbyggingu sólarorkuvera, sérstaklega á húsþökum. Þá leiddu fulltrúar RECET verkefnisins vinnustofu um orkusamfélög og gerð og innleiðingu loftslags og orkuskiptaáætlana. Þeir fundir voru ágætlega sóttir af heimafólki. Hópurinn nýtti líka tækifærið og kynnti sér orkukerfi Menorku. Á eyjunni búa um 100.000 manns og er mikil ferðamannaeyja. Árlega tala eyjaskeggjar á móti 1,7 milljón ferðamanna sem byrja að streyma til eyjunnar um páska ár hvert, og stendur ferðamannatíminn fram á haust. Þessar miklu sveiflur hafa auðvitað talsverð áhrif á eftirspurn eftir orku á eyjunni. Á Menorku er olíuorkuver sem framleiðir drýgstan hluta þeirrar raforku sem þörf ef fyrir á eyjunni. Undanfarin ár hefir mikið átak verið gert í því að auka hlutdeild sólarorku og eru nokkur sólarorkuver á eyjunni, með uppsett afl sem telja í tugum megavatta. RECET flokkurinn heimsótti eitt slíkt sólarorkuver sem getur á góðum degi framleitt um 50 MW af raforku, en vegna áskorana með jöfnun framleiðslunnar í raforkukerfi eyjarinnar er sú framleiðslugeta ekki alltaf fullnýtt og þarf þá að grípa til framleiðsluskerðinga. Til að mæta þessu er unnið að því að koma upp batterígeymslum fyrir raforku og efla tenginguna um sæstreng við Majorka. Við þökkum samstarfsfólki okkar á Menorku fyrir höfðinglegar móttökur og skemmtilega ferð!

Vel sótt vefþing um orkuskipti í landbúnaði

13. apríl 2026
Mikill áhugi á orkuskiptum í landbúnaði