12. mars 2024

Krubbur - Hugmyndahraðhlaup á Húsavík

Krubbur var haldinn í fyrsta sinn á Húsavík dagana 8. - 9. mars síðastliðinn. Krubbur var settur upp sem tveggja daga hugmyndasmiðja þar sem unnið var að lausnum sem tengjast betri nýtingu auðlinda og lágmörkun úrgangs í Norðurþingi. Þátttaka var opin öllum frá 16 ára og var aldursbil þátttakanda frábært, svo þekking og reynsla ólíkra kynslóða spann spennandi vef.

Hraðið, miðstöð nýsköpunar  stóð fyrir viðburðinum í samvinnu við KLAK-icelandic startups, Eim, SSNE og fleiri aðila. Um er að ræða samstarfsverkefni með fyrirtækjum á svæðinu og stoðkerfi atvinnulífsins og nýsköpunar.

Í Krubbi var unnið í teymum þar sem þátttakendur deildu þekkingu og reynslu og unnu saman að því að útfæra lausnir við áskorunum sem fyrirtæki á svæðinu kynntu. Teymin fengu ráðgjöf frá sérhæfðum leiðbeinendum sem gátu aðstoðað þau við að útfæra hugmyndirnar.

Með þessum nýsköpunarviðburði var markmiðið að efla

--> skapandi hugsun,
--> frumkvöðlastarf á sama tíma og
--> unnið yrði að markmiðum hringrásarhagkerfisins.

Um 70 gestir sóttu viðburðinn og voru þátttakendur 30 í 7 teymum. Hugmyndirnar sem voru kynntar voru afar áhugaverðar og verða vonandi sem flestar að veruleika. Fræjum hefur allavega verið sáð og nú er spurning um jarðveginn. Þær fjórar hugmyndir sem hlutu verðlaun voru eftirfarandi:

STERK STEYPA
sem dómnefnd frá fyrirtækinu PCC BakkiSilicon valdi sem bestu lausnina við þeirra áskorun. Verkefnið snérist um að skapa tækifæri úr þeim 3.000 tonnum af kvartssandi sem fellur til á á hverju ári hjá fyrirtækinu.  

Í teyminu voru Ingibjörg Benediktsdóttir verkefnastjóri ÞÞ og almannavarnarfulltrúi, Methúsalem Hilmarsson, sérfræðingur um áhættumat og öryggismál, Knútur Jónasson löggiltur hönnuður og Sigurður Páll Tryggvason sem hefur áralanga reynslu af byggingavinnu.

Teymið kynnti nýja vöru sem ber hið íslenska heiti Varnarhyrna og er til þess fallin að skapa leiðargarða í náttúruvá, s.s.gegn hraunflæði, vatni og aur. Hyrnan er forsteypt úr kvartsblandaðri steypu, en með því fæst aukin harka á sama tíma og steypan hefur meira slit- og efnaþol en hefðbundin steypa. Hver eining er um 1.400 kg og raðast í varnargarða á sama tíma og hægt er að stafla þeim þétt til að auðvelda flutning þeirra.

Hyrnurnar hefði verið hægt að nota í aurskriðunum í Útkinn til að gera örugga leið á meðan flytja þurfti bændur til að mjólka. Einnig hefði verið hægt að leggja þær yfir vatnslagnir til varnar í hraunflæðinu á Reykjanesskaga. Markhópurinn er ríki, sveitarfélög, fyrirtæki og einstaklingar og næstu skref teymisins eru að leita að fjármögnun og vinna að frekari þróun eininganna.

NEKT
sem dómnefnd frá fyrirtækinu Íslenska gámfélaginu valdi sem bestu lausnina við þeirra áskorun. Verkefni þeirra snérist um endurvinnslu á textílúrgangi yfir í seljanlega vöru. 

Í teyminu voru Aldey Unnar Traustadóttir hjúkrunarfræðingur og sveitastjórnarfulltrúi, Þóra Katrín Þórsdóttir textíl kennari, Björg Sigurðardóttir kennari á eftirlaunum, Helga Dagný Einarsdóttir brugghússeigandi og Arna Þórarinsdóttir félagsliði, kokkur og yoga kennari.

Teymið kynnti hvernig tæta mætti textílúrgang í sérstökum vélum og búa til trefjahnoðra sem hægt væri t.d. að selja sem troð eða spinna úr honum  þráð til fataframleiðslu. Framtíðarsýn þeirra er að vefa efnið sjálfar en í upphafi verður megináherslan á hreinsun og þráðagerð. Sérstaða verkefnisins er að nýta orku á svæðinu til hreinsunar og þurrkunar á textílnum.

GREENWAVES
sem dómnefnd Ocean Missions og Norðurþings valdi sem bestu lausnina við áskorun Ocean Missions sem snýr að plastmengun í sjónum. Verkefnið snérist um að nota endurunnar plastflöskur til að búa til plastþræði sem síðan verða notaðir til að framleiða fatnað. Markhópur þeirra er ferðamenn sem heimsækja Húsavík og kynningarstarf fatnaðarins er með áherslu á málefni hafsins og umhverfisvernd. Í teyminu voru Michal Maciejewski starfsmaður GeoSea og frumkvöðull, Matteo, Rodrigo, Gaia og Valentina sem öll eru nemendur hjá Rannsóknasetri HÍ á Húsavík þar sem þau vinna að rannsóknaverkefnum á Skjálfanda.

HUGARRÓ
sem hlutu heildarverðlaun Krubbs. Verkefnið snýr að hönnun og framleiðslu á fallegum skynörvunarfatnaði fyrir börn. Afar takmarkað framboð er í dag á vörum sem fullnægja skynþörfum einstaklinga með greiningar eins og einhverfu, ADHD og kvíða. Teymið skipa þær Júlía Margrét Birgisdóttir og Sólveig Ósk Guðmundsdóttur sem báðar búa bæði yfir fagþekkingu og persónulegri reynslu. Sólveig er deildarstjóri og Júlía Margrét í sérkennsluteymi leikskólans Grænuvalla auk þess að halda úti  hugmyndasíðu um sjónrænt skipulag fyrir börn. Samkvæmt tímalínu þeirra myndi fyrsta framleiðsluvaran vera peysa úr endurunnu efni sem býr yfir sérstakri hljóðeinangrun og skyggni í hettu, nag-hálsmáli, fidgets í vösum, þrengingum á ermum og efni sem hentar börnum með skynörvunarvanda.

Á Húsavík hefur mikil uppbygging átt sér stað í nýsköpunargeiranum undanfarið.  Hraðið miðstöð nýsköpunar  opnaði árið 2022 en þar er aðstaða í boði fyrir frumkvöðla og öll þau sem vilja nýta sér vinnuaðstöðu í skapandi og vel tækjum búnu umhverfi.

Hugmyndahraðhlaupið gekk afar vel. Eimur þakkar öllum fyrir gott samstarf og hlakkar til að koma að Krubbi að ári liðnu.

Deila frétt

Rannsókn á áhrifum hitastigs á metanframleiðslu úr búfjáráburði

11. júní 2026
Skiptineminn Hannah Foley rannsakaði hvernig nýta mætti jarðhita til að auka metanframleiðslu úr búfjáráburði og efla lífgasframleiðslu á Íslandi. Verkefnið var unnið í samstarfi við Eim og veitir mikilvæga innsýn í möguleika sjálfbærra orkulausna í landbúnaði.

Frumsýning á ICEWATER gáminum vakti mikinn áhuga

28. maí 2026
Mikil þátttaka var á frumsýningu ICEWATER gámsins þar sem gestir frá iðnaði, stjórnsýslu, stofnunum og fyrirtækjum kynntu sér nýstárlegar lausnir í meðhöndlun iðnaðarfrárennslis og verðmætasköpun úr fráveitu frá matvælaiðnaði.

Ársskýrsla Eims 2025

26. maí 2026
Ársskýrsla Eims fyrir starfsárið 2025 er nú komin út. Í skýrslunni er farið yfir starfsemi félagsins á árinu ásamt helstu verkefnum, áherslum og árangri í verkefnavinnu og þróun. Ávarp framkvæmdarstjóra Eims 2025 Eimur, félag um bætta nýtingu auðlinda á Norðurlandi, lagði sitt af mörkum á árinu 2025 til að ýta undir verðmætasköpun, aukna sjálfbærni og nýsköpun á Norðurlandi. Með fjölbreyttum verkefnum höfum við unnið markvisst að því að byggja upp verkefni og staðþekkingu til að styðja framþróun í landshlutanum. Í byrjun ársins réðumst við í stefnumótunarvinnu með stjórn, verkefnastjórn og starfsfólki til að skerpa áherslur og móta hlutverk okkar í ýmsum verkefnum. Niðurstaðan var að Eimur ætti að beita sér á þremur meginsviðum. Orkuskipti: Efla og styðja sveitarfélög og atvinnulíf við innleiðingu orkuskiptalausna sem draga úr notkun jarðefnaeldsneytis og hafa jákvæð áhrif á samfélagið. Varmaorka: Miðla tækifærum og greiða leið einstaklinga, fyrirtækja og sveitarfélaga til bættrar nýtingar varmaorku og nýsköpunar. Lífmassi: Draga fram staðbundin og hagkvæm tækifæri til verðmætasköpunar úr lífmassa í sátt við samfélög og umhverfi. Með þessi stef að leiðarljósi mótum við þátttöku okkar í nýjum verkefnum og sinnum þeim sem við höfum þegar stofnað til. Þegar kemur að orkuskiptum , er Eimur þátttakandi í RECET verkefninu, sem styrkt er af LIFE styrktaráætlun Evrópusambandsins. Það snýr fyrst og fremst að því að styðja sveitarfélög við gerð áætlana um orkuskipti og loftslagsmál og miðla nýjustu þekkingu á málaflokknum til hagaðila samfélagsins. Við héldum m.a. vefþing með kollegum okkar á Vestfjarðarstofu um orkuskipti smábáta, og svo ráðstefnu á Akureyri um orkuskipti í dreifðum byggðum í félagi við NetZero Island Network sem starfrækt er af Nordic Energy Research. Um mitt ár kom svo út opið og aðgengilegt mælaborð um olíusölu á Íslandi eftir sveitarfélögum á árunum 2010-2020, sem byggði á greiningarvinnu frá árinu áður. Á árinu var líka þróaður aðgerðabanki sveitarfélaga í orkuskiptum sem var lagður til grundvallar í vinnu SSNE og Eims með sveitarfélögunum á Norðurlandi eystra við gerð aðgerðaáætlunar í loftslagsmálum fyrir svæðið á haustmánuðum. Ýmis verkefni getum við fellt undir varmaorku . Þar má nefna sniglarækt á Íslandi, en fá verkefni hafa vakið jafn mikla athygli nærumhverfisins og fjölmiðla. Hugmyndin er að nýta vannýtta varmaorku, t.d. hitaveituhjárennsli til sveita, til að rækta matsnigla en þeir þykja lostæti í Frakklandi og á Spáni. Við höfum til þessa afar góð skilyrði og viljum færa þessa hugmynd nær framkvæmd og buðum uppá fræðslu frá fyrstu hendi. Við hófum samstarf við írska sniglaræktandann Peter Monaghan hjá Inis Escargot, og fengum hann til að halda fyrirlestraröð á Hvammstanga, Sauðárkróki, Akureyri og við Mývatn. Þessir viðburðir voru afar vel sóttir og mikill hugur í mörgum að reyna fyrir sér í sniglarækt. Vonandi sjáum við þessa búgrein verða til á landinu á næstu árum. Annað stórt verkefni tengt varmaorku sneri að glatvarma gagnaversins AtNorth á Akureyri. Eimur leiddi samningaviðræður fyrir hönd Akureyrarbæjar um nýtingu glatvarmans frá gagnaveri AtNorth sem skilyrði fyrir stækkun lóðar félagsins á Akureyri. Sá samningur var undirritaður með pompi og prakt í byrjun júlí við á lóð gagnaversins á Akureyri. Á grundvelli þess samnings ber AtNorth að afhenda glatvarmann í aðgengilegu formi á lóðamörkum endurgjaldslaust. Þetta er eftir því sem við komumst næst, í fyrsta skipti sem samningar eru gerðir um hliðarstrauma frá tiltekinni starfsemi, áður en hún hefst. Slíkir samningar eru vannýtt tæki af hálfu sveitarfélaga til að ýta undir verðmætasköpun frá starfsemi innan marka þess og bæta nýtingu auðlinda. Undir lífmassa falla fjölmörg verkefni. Fyrst ber að nefna ICEWATER sem einnig er stutt af LIFE styrktaráætluninni. Í því verkefni ætlum við hjá Eimi, í samvinnu við Orkuveitu Húsavíkur, Kjarnafæði/Norðlenska og Iðnver að koma upp færanlegu hreinsivirki fyrir fráveituvatn í næstu sláturtíð haustið 2026 við sláturhús Kjarnafæði/Norðlenska á Húsavík. Á árinu 2025 var gámurinn hannaður og samningar gerðir um smíði hans. Samstarfsaðilar okkar í Iðnver munu flytja hann inn og leigja Eimi til afnota. Með uppsetningu hans viljum við sýna fram á að hægt er með einföldum hætti að hreinsa fráveituvatn frá matvælaiðnaði og sækja í það fitu og lífmassa sem nýta má til verðmætasköpunar. Við vinnum þann hluta í samstarfi við nýsköpunarfyrirtækið Gefn, sem ætlar að framleiða lífdísil úr fitunni sem við sækjum í vatnið. Fyrri hluta árs var gert rekstrar- og fjármögnunarlíkan fyrir metanvinnslu á Dysnesi við Eyjafjörð sem nýta myndi lífrænan heimilisúrgang og sláturúrgang sem í dag fer til moltugerðar, í bland við kúamykju frá bændum, og framleiða úr því metangas. Okkar niðurstöður eru þær að ef markaður er fyrir hreinsað metangas frá vinnslunni, mætti lækka hliðgjöld á lífrænum heimilisúrgangi, sem væri mikill akkur fyrir heimi og fyrirtæki á svæðinu. Bændur fengju svo aftur til sín meltu, gerjaða mykju og lífúrgang, sem er næringarríkari og auðleystari fyrir nytjaplöntur en ógerjuð mykja sem bændur dreifa á tún sín í dag. Við erum sannfærð um að slíkt fyrirkomulag geti verið þjóðhagslega hagkvæmt, enda geti hlotist af þessu samdráttur í innflutningi á bæði eldsneyti og áburði. Það er hinsvegar á brattan að sækja fyrir lífeldsneyti þessi misserin, sem verður að teljast furðulegt enda eru liggja þarna okkar nærtækustu tækifæri til innlendrar eldsneytisframleiðslu. Að lokum vil ég hafa örfá orð um verkefnið um uppbyggingu grænna iðngarða á Bakka við Húsavík. Við hjá Eimi höfum fóstrað þetta verkefni síðan 2023 og slógum botninn í beina þátttöku okkar í því í nóvember 2025 með glæsilegri ráðstefnu á Fosshóteli á Húsavík, undir yfirskriftinni Framtíðin á Bakka. Viðburðurinn sem haldinn var í góðu samstarfi við Norðurþing, Landsvirkjun og Íslandsstofu var afar vel sóttur en á bilinu 250-300, fulltrúar stjórnvalda, fyrirtækja, heimamanna og fjölbreyttra verkefna sem vilja byggja upp á Bakka komu þar saman. Gerður var afar góður rómur að efni og skilaboðum ráðstefnunnar. Það gaf ráðstefnunni aukna vigt að fá ávörp forsætis- og atvinnuvegaráðherra en þær töluðu fyrir uppyggingu atvinnutækifæra þar sem hringrás og fullnýting auðlinda verður í fyrirrúmi og rímar við nýútkomna atvinnustefnu stjórnvalda. Það er gott leiðarstef fyrir iðnþróun á 21. öldinni. Við skiljum stolt við verkefnið um græna iðngarða á Bakka, en það er gott dæmi um gjöfult samstarf sem við áttum mikinn þátt í að þroska í réttar áttir. Áfram veginn og megi árið 2026 verða Norðurlandi gjöfult og gott. Ottó Elíasson, framkvæmdarstjóri Smelltu hér til að lesa ársskýrslu Eims 202 5