29. janúar 2026

Kortlagning hitaveituhjárennslis í veitukerfum til sveita

Tækifæri til bættrar nýtingar

Jarðvarmaauðlindir Íslands gera landinu kleift að reka nær kolefnishlutlausa hitaveitu. Hins vegar veldur fólksfjölgun og aukin orkuþörf vaxandi álagi á núverandi innviði, sem kallar á lausnir sem draga úr sóun og bæta nýtingu auðlindarinnar.

Hitaveituhjárennsli, myndast þegar hitaveituvatn er látið renna í gegnum hitaveitukerfið og út í umhverfið til að viðhalda nægilegum hita og þrýstingi í hitaveitulögnunum. Slík hjárennsli, sem eru algeng í dreifbýli vegna mikillar fjarlægðar á milli notkunarstaða, hefur verið lítill gaumur gefinn í gegnum tíðina. 


Í samstarfi við Mirra Payson, háskólanema í Maine í Bandaríkjunum sem kom hingað til lands gegnum SIT nemaskipti, hefur nú verið unnin úttekt á umfangi hitaveituhjárennslis á Norðurlandi. Verkefnið var lokaverkefni Mirru innan SIT Study Abroad: Climate Change and the Arctic og fólst í kortlagningu og greiningu á hitaveitublæðingum í Eyjafirði og Skagafirði. Markmiðið var að kanna hvort þar mætti finna raunhæfan og stöðugan varmaorkugjafa á nægilega stórum skala til að hægt væri að þróa lausn til nýtingar á sjálfbæran hátt. 


Niðurstöður bentu til þess að nokkrir útstreymisstaðir í dreifbýli búi yfir nægjanlegri ónotaðri varmaorku til skjóta traustum fótum undir atvinnustarfsemi sem byggir á varmanýtingu, svo sem til upphitunar gróðurhúsa, fiskeldis, ræktunar snigla eða baðaðstöðu. Niðurstöðurnar gefa einnig tilefni til að skoða sambærileg svæði víðar um landið til að meta frekari möguleika á nýtingu þessarar orkuauðlindar.

„Þessar niðurstöður eru enn eitt dæmið um það hversu mikil tækifæri eru í því að horfa sérstaklega til bættrar auðlindanýtingar á Íslandi. Samstarfið við Mirru gekk afar vel og afrakstur þess gefur okkur hjá Eimi tækifæri til að beina sjónum að einstökum stöðum þar sem mikill varmastraumur gæti stutt við atvinnuuppbyggingu“ , segir Ottó Elíasson framkvæmdastjóri Eims.


Mirra Payson er háskólanemi við Bowdoin College í Bandaríkjunum þar sem hún stundar nám í eðlisfræði og stærðfræði. Haustið 2025 dvaldi hún á Íslandi sem skiptinemi á vegum SIT-námsins og öðlaðist þar dýrmæta reynslu af því hvernig loftslagsbreytingar hafa haft djúpstæð og óafturkræf áhrif á einstakt náttúruumhverfi landsins.

Eimur sendir bestu þakkir til Mirra Payson fyrir gott samstarf við greiningu hitaveituhjárennslis á Norðurlandi. Skagafjarðarveitum og Norðurorku eru færðar sérstakar þakkir fyrir aðgengi að gögnum veitanna. Verkefnið er ennfremur hluti af samstarfi Eims og Hringvarma, unnið með stuðningi Vísindasjóðs Orkuveitu Reykjavíkur.

Hér má lesa skýrsluna

Deila frétt

2. júlí 2026
Alþjóðleg viðurkenning á framlagi RECET til sjálfbærrar orkuframtíðar
29. júní 2026
Hringvarmi og Eimur kanna hvernig heitt vatn getur orðið grunnur að nýjum atvinnugreinum
22. júní 2026
Ónýttur varmi gæti orðið grunnur að nýjum tækifærum í sveitum landsins